Antiquariaat

vrijdag, 16 december 2016 10:24

Verslag der Corantijn-expeditie

Geschreven door
Het is nu bijna niet meer voor te stellen, maar zo’n honderd jaar geleden telde de kaart van Suriname nog tal van blinde vlekken. Aan het begin van de twintigste eeuw werden er nog tal van expedities naar de binnenlanden van Suriname ondernomen. Zo had De Goeje in 1907 de Toemoek-Hoemakexpeditie naar de Sipaliwini uitgevoerd. Eilerts de Haan onderzocht in 1908 de bovenloop van de Surinamerivier. Toen kon hij, door boven op een berg te klimmen, het stroomgebied van de Corantijn zien. In juni 1910 vertrok een expeditie onder leiding van dezelfde Eilerts de Haan (1865-1910) naar de bovenloop van de Corantijn. Een ander lid van de delegatie was K.M. Hulk, officier van gezondheid. Besloten werd om die te bereiken via de Surinamerivier. De tocht via de monding van de Corantijn werd te moeizaam geacht vanwege de Wonotobovallen. Bijkomend voordeel om via de Surinamerivier te reizen was, dat men de hulp van de ‘boschnegers’ (Marrons), die daar aan de bovenloop woonden, kon inroepen. Maar liefst 32 ‘stadsnegers’, zo lezen we in het reisverslag, maakten deel uit van de groep. Het…Comments ()
dinsdag, 22 november 2016 10:04

Roomsch-Catholijke Catechismus

Geschreven door
In 1735 kwamen de eerste Moravische Broeders, de Hernhutters, aan in Suriname. Kort daarna, in 1740, gaf de gereformeerde kerkenraad in Amsterdam toestemming voor de oprichting van een Lutherse gemeente in Paramaribo. Suriname werd door velen gezien als een protestantse kolonie en moest dat vooral blijven. Pas aan het eind van de 18e eeuw kreeg de rooms-katholieke kerk in Suriname voet aan de grond. Voorwaarden voor de vestiging van een katholieke gemeente waren dat hun kerk er niet als kerk uit mocht zien, zij uit de buurt van gereformeerden en luthersen moesten blijven én zij zich niet met de slaven mochten bemoeien (Zie De regenboog is in ons huis: De kleurrijke geschiedenis van de r.k. kerk in Suriname van Joop Vernooij). Op 21 november 1817, binnenkort 200 jaar geleden, arriveerde de Amsterdamse priester P. Wennekers in Paramaribo. Hoewel Wennekers al in 1823 in Suriname overleed, heeft hij toch in belangrijke mate zijn stempel op de katholieke kerk in Suriname kunnen zetten. Hij richtte in Nederland een liefdefonds op om in Paramaribo een school te stichten en om slaven vrij te…Comments ()
donderdag, 20 oktober 2016 10:29

Iets over de Hindoe-vrouw

Geschreven door
Misschien dat de term ‘boek’ voor deze titel enigszins overdreven is: het werkje bestaat uit niet meer dan vijftien pagina’s. Maar omdat er in Nederlandse bibliotheken slechts vier exemplaren van ‘Iets over de Hindoevrouw’ te vinden zijn, mogen we deze uitgave gerust zeldzaam noemen. Corstiaan van Drimmelen (1860– 1935) leefde tussen 1884 en 1921 in Suriname. Eerst was hij lange tijd districtscommissaris van Nickerie, om vervolgens in 1902 hoofd van het departement Immigratie te worden. Hij nam deel aan een aantal wetenschappelijke expedities naar de binnenlanden van Nickerie, en vernoemde de waterval in de Boven-Nickerie naar zijn vrouw Blanche-Marie. In 1914 werd in Nickerie een polder aangelegd die zijn naam aan hem ontleende: De Van Drimmelenpolder. Tijdens zijn baan als agent-generaal voor Immigratie schreef hij Iets over de Hindoe-vrouw. ‘In Hindostan wonen,’ zo schrijft Van Drimmelen, ‘niet minder dan 250 miljoen mensen. Men vindt er Hindoes, Mahomedanen, Budhisten, Animisten, Christenen en Joden. Maar meer dan drie-vierde van de bevolking belijdt de Hindoegodsdienst.’ Zij geloven naar zeggen van de auteur in een opperste wezen dat zij Paramatma noemen, en ook de…Comments ()
woensdag, 21 september 2016 08:35

Reisgids Buitenkansjes

Geschreven door
Deze reisgids beschrijft de mooiste bestemmingen in Suriname, van miniatuurtjes tot ingekorte reportages, soms over de problemen van deze jonge natie. De schrijver is antropoloog en werkt als uitgever en journalist voor het Surinaams magazine Parbode. ‘We hadden wereldreizigers voor ogen; zij die op pad gaan om een land beter te begrijpen, maar vooral om kennis te maken met zijn inwoners.’ Suriname Reisgids Buitenkansjes (vierde herziene druk), Jaap Hoogendam, 2016, Caribbean Media Group, ISBN 9789079557080Comments ()
woensdag, 21 september 2016 08:33

Vies du capitaine Cassard

Geschreven door
In dit boekje wordt het leven beschreven van de Franse zeeman Jacques Cassard (1679-1740). Volgens de auteur van dit zeldzame boekje moet Cassard gerekend worden tot de grootste zeehelden die Frankrijk heeft voortgebracht. De Franse marine heeft, naast een aantal gebouwen, wel tien schepen in haar vloot naar Cassard vernoemd. Zijn geboortestad Nantes heeft hem vereeuwigd met een eigen straat, de Allée Cassard. In Suriname herinnert men zich deze Cassard niet als held maar als schurk. In juni 1712 werd een aanval op Suriname van een aantal Franse schepen, onder leiding van Cassard, nog afgeslagen. Maar op 8 oktober van hetzelfde jaar verscheen hij opnieuw op de Surinamerivier. Dit keer met acht grote oorlogsschepen die gezamenlijk over 336 stukken geschut beschikten, zo’n dertig kleinere vaartuigen en in totaal drieduizend soldaten. Paramaribo werd met kanonnen beschoten en Cassard nam zijn intrek in plantage Meerzorg. De plantageeigenaar van Meerzorg, Paul Amsincq (een uit Rouen afkomstige Hugenoot), vluchtte bijna geheel ontkleed met vrouw en kinderen de bossen in. Cassard gaf vanuit zijn nieuwe hoofdkwartier opdracht aan een deel van zijn vloot om de…Comments ()
maandag, 22 augustus 2016 10:21

On the natural history of Guiana

Geschreven door
Een van de belangrijke doelstellingen van deze rubriek is om u kennis te laten maken met onbekende boeken uit de Surinaamse bibliotheek. Deze is uitgebreider en diverser dan doorgaans wordt aangenomen. An essay on the natural history of Guiana’s is zo’n titel die door wetenschappers en verzamelaars vaak over het hoofd is gezien. Auteur Edward Bartholomew Bancroft werd geboren in Westfield, Massachusetts, in 1745. Hij werd opgeleid tot arts en chemicus, maar liep weg van zijn baantje als leerlingarts. Over zijn rol als dubbelspion voor de Amerikanen en Engeland is al veel geschreven. Wij beperken ons hier tot zijn tijd in Nederlands-Guiana en zijn boek. Op 19-jarige leeftijd kwam Bancroft in de Nederlandse koloniën terecht, waar hij in 1763 als arts op een suikerplantage werd aangesteld. Hij verliet Zuid-Amerika weer in 1766. Drie jaar na zijn vertrek publiceerde hij zijn boek An essay on the natural history of Guiana. Bancroft schrijft over de Nederlandse bezittingen in Zuid-Amerika, die zich uitstrekken van het stroomgebied van de rivier de Pomeroon, in het huidige Guyana, tot aan onze eigen Marowijnerivier. Het boek is…Comments ()
woensdag, 20 juli 2016 10:17

De menschetende aanbidders

Geschreven door
De broers Frederik Paul Penard (1876- 1909) en Arthur Philip Penard (1880- 1932) behoorden tot een welvarende familie in Suriname. Vader Frederik Paul Penard sr. (1801-1849) maakte een fortuin met de handel in hout. Hun moeder Philippa Salomons (1850- 1926) was mogelijk een nazaat van Alexander Salomons, vendumeester in Paramaribo. De broers gingen van jongs af aan met hun vader mee op zijn tochten door de binnenlanden van Suriname. Op jonge leeftijd werden Frederik en Arthur echter getroffen door lepra, waardoor zij aan huis gekluisterd raakten. Door intensieve contacten met de Karaïben (ook wel Kalihna of Kari’na) konden zij een grote ornithologische verzameling aanleggen en de taal en cultuur van de oorspronkelijke bevolking van Suriname bestuderen. Door hun ziekte werden beiden blind. Desondanks publiceerden Frederik en Arthur in 1908 De vogels van Guyana (Suriname, Cayenne en Demerara), dat jarenlang hét ornithologisch standaardwerk zou blijven. Een jaar eerder verscheen De menschetende aanbidders der zonneslang, waarin de folklore en religie van de Caraïben centraal stonden. In hun voorwoord schrijven de auteurs dat hun motivatie om over ‘de indianen’ te schrijven, voorkomt uit…Comments ()
maandag, 20 juni 2016 13:26

De Manja

Geschreven door
Hoewel deze rubriek misschien anders doet vermoeden, bestaat er eigenlijk relatief weinig Nederlandse literatuur waarin slavernij het thema is. Een bijzonder klein gedeelte daarvan is geschreven door auteurs die zelf in Suriname hebben geleefd en gewoond. Een voorbeeld is de roman De Manja van Cornelis van Schaick, die precies 150 geleden in 1866 verscheen. Van Schaick heeft meer dan tien jaar in Suriname geleefd, vanaf 1852. Hij werd in 1808 geboren in Amsterdam en werd in 1851 door de koning benoemd tot predikant in Suriname. Dat Van Schaick zich met overgave in het culturele leven van Paramaribo stortte, mag blijken uit het feit dat hij voorzitter van de vrijmetselaarsloge Concordia werd, alsook gedichten en proza schreef. Tevens was hij betrokken bij de oprichting van het tijdschrift West-Indië. Mede vanwege zijn grote gezin (negen kinderen) had hij het niet breed en moest hij wel wat extra geld verdienen met het schrijven van stukken. In 1864 keerde hij met zijn vrouw en acht (!) kinderen terug naar Nederland. Het verhaal De Manja draait om de geschiedenis van de familie van overste L.…Comments ()
woensdag, 18 mei 2016 14:46

Dagboek Johann Andreas Riemer

Geschreven door
Johann Andreas Riemer (1750-1786) werd geboren in het plaatsje Wespen, vlak onder Maagdenburg (Duitsland). In 1779 vertrok hij als missionaris van de Evangelische Broeder Gemeente (EBG) via Braunschweig, Hannover en Amsterdam naar Suriname. Eerst woonde hij bij de van de plantages weggelopen slaven, de marrons, in Bambey. Daar bestudeerde hij de taal van deze Saramaccaners. Riemer werkte hier aan zijn Saramaccaans woordenboek en zijn beschrijving van de grammatica van deze taal. Ook hield hij gedurende zijn verblijf in Suriname een dagboek bij. Hij schreef onder meer over de flora en fauna van Suriname, maar ook over het leven van de slavenbevolking. Dat vinden wij natuurlijk veel interessanter. Wij weten eigenlijk nog maar weinig van het dagelijks leven in de slavenmaatschappij die Suriname lange tijd was. Maar dankzij reisverhalen van ooggetuigen, zoals deze van Riemer, krijgen we toch een klein inkijkje. Riemer beschrijft bijvoorbeeld een groep slaven die net vanuit Guinea was aangekomen in Paramaribo. De groep werd langzaam door de straten van Paramaribo geleid. Het was alsof het, zo schrijft Riemer, een groep verlaten schapen was; schuchter, bang en meelijwekkend,…Comments ()
dinsdag, 22 maart 2016 09:42

Kenny B

Geschreven door
Kenny B is de artiestennaam van Kenneth Bron (Paramaribo, november 1961). Bron groeide op in Paramaribo, waar hij het als Marronjongen niet gemakkelijk had; pesterijen over z’n afkomst waren eerder regel dan uitzondering. Als jongetje van acht jaar begon hij al met zingen. Het duurde echter nog enkele jaren voordat hij zijn eigen band Fransisco oprichtte. Op z’n negentiende werd Kenny B beroepsmilitair, en begon zich in deze periode ook intensief met muziek bezig te houden in de toneelgroep van het leger. In 1986 brak in Suriname de Binnenlandse Oorlog uit. Bron sloot zich uit onvrede met het toen heersende regime aan bij rebellenleider Ronny Brunswijk en diens Junglecommando. Nadat hij er als onderhandelaar en bemiddelaar mede voor gezorgd zou hebben dat de oorlog werd beëindigd, vertrok hij in 1991 naar Nederland, om de actieve politiek voorgoed af te zweren. Tot en met 2014 zong Kenny B alleen maar in het Engels, Aucaans en Sranantongo. Maar in januari 2015 werd hij met z’n single Als je gaat opgemerkt in Hilversum, en in april van dat jaar bereikte hij met Parijs…Comments ()
dinsdag, 22 maart 2016 09:31

Een verhaal uit de slaventijd

Geschreven door
Ma Kankantri is een verhaal uit de slaventijd dat geschreven werd door een Surinamer. Henri François Rikken werd in mei 1863, een maand voor de afschaffing van de slavernij, geboren in Paramaribo. Zijn vader was Jacobus Henricus Rikken en zijn moeder de ‘kleurlinge’ Elisabeth Maria Jantke, die rond 1825 geboren was. Rikken werkte als katholiek priester in Coronie, Para en Nickerie. Hij bestudeerde de geschiedenis en folklore van Suriname, en verdiepte zich in het Sranantongo. In totaal schreef hij drie historische romans, die als feuilleton verschenen in dagbladen en tijdschriften. In 1901 publiceerde hij Tokosì of Het Indiaansch meisje. Een jaar later verscheen Codjo, de brandstichter, zijn enige verhaal dat in die tijd in boekvorm werd uitgebracht (in 1904, en een herdruk). Ma Kankantrie, een verhaal uit de Slaventijd rond 1800 verscheen in 1907 in de het katholieke dagblad De Surinamer. Dankzij de onvolprezen Nel Sedoc verscheen dit verhaal in 2007 alsnog in boekvorm. Vaak als we iets lezen over slavernij, gaat het over het zware veldwerk op de plantages. De kracht van Ma Kankantri is dat het ook een…Comments ()