Back U bevindt zich hier: Home Home Parbode info

RUBRIEK

vrijdag, 27 januari 2017 14:32

Bori Tori: Eggplant Friday

Geschreven door

Elke dag rond één uur liep Sven van school naar huis. Hij kwam dan langs een mooi oud huis. Het zesde huis in de straat. De buren hadden hem verteld dat er tot zes jaar geleden een vrouw woonde. Ze had haar man en hun kinderen, zes, vergiftigd. Volgens buurvrouw Shirley was ze na haar dood blijven rondzwerven. De toegang tot het licht werd haar ontzegd als straf voor haar daad. Hij lachte in zichzelf om het verhaal. Hij had al veel van dit soort spukutori’s gehoord in de paar jaar dat hij nu woonachtig en werkzaam als leraar was in Suriname. Zijn nuchtere Hollandse geest kon er niet zoveel mee. Aan het huis te zien was het van een familie met een lange en rijke geschiedenis. Misschien waren het kleurlingen geweest die ten tijde van de slavernij een redelijk luxe leventje hadden geleid? Of waren het bakra’s, zoals hij, die hun geluk hadden beproefd in Suriname? Hij zou eens een keer op onderzoek uitgaan, dacht hij bij zichzelf terwijl hij zijn straat inliep.

Ineens zat ze daar op de veranda van het verlaten huis in zijn straat. Op een witte schommelstoel. Haar kleurrijke bigi koto stak fel af tegen de verweerde gevel van het huis. Op haar schoot hield ze een koperen bekken vast. Het was afgedekt met een opgevouwen pangi waaronder een paar aubergines uitstaken. Hij had de kinderen in zijn klas horen praten over ‘bouwlangers’ en ‘boelansjee’. Aparte benamingen, maar hij kon er wel om lachen. Net als om het feit dat ze het in het Engels ‘eggplant’ noemden. Een plant waar eieren uitgroeiden? Hij vond aubergine wel lekker. Op zijn Italiaans of als tapenade met een toastje. Hmmm.                            Hij tikte tegen de rand van zijn denkbeeldige hoed, terwijl hij naar de dame in haar mooie koto knikte en goedemiddag zei. Ze keek hem niet aan toen ze heel lichtjes knikte. Er gingen zo een aantal weken voorbij. Elke dag als hij langsliep, zat ze daar voor zich uit te staren. Iedere keer begroette hij haar en steevast kwam er niet veel anders uit dan een nauwelijks zichtbaar knikje. Nooit maakte ze oogcontact.

Op een vrijdag besloot hij een praatje te maken en liep naar de poort. Toen hij die wilde openduwen stond ze op en liep het huis in. Sven knipperde met zijn ogen. Was ze nou gewoon door de deur gelopen? Hij liep verder richting het huis en klom het trappetje van de veranda op. “Hallo?” Er kwam geen antwoord.

Langzaam liep hij naar de voordeur en klopte aan. De deur ging krakend open. Het huis was donker en het rook er muf. Al het meubilair was afgedekt met witte doeken. In een hoek van de voorzaal zat ze in de schommelstoel, met haar rug naar hem toe. “Mevrouw?” Boem! Sven schrok en voelde zijn hart kloppen in zijn keel. Er was een aubergine uit haar koperen bekken gevallen en die rolde zijn richting op. Hij keek naar de paarse vrucht die vlak voor zijn voeten tot stilstand kwam. Raar... Toch bukte hij om het op te pakken.

Boem! Deze keer was het geen aubergine maar een klap op zijn achterhoofd. Voor hij boe of ba kon zeggen, zakte hij in elkaar op de grond. Moeizaam kroop hij richting de voordeur. Net toen hij die wilde opentrekken, werd het zwart voor zijn ogen.

“Sven! Sven!!!” Hij knipperde met zijn ogen.

“Gaat het? Wat deed je daar? Heb je haar gezien? Gelukkig liep ik net langs!”

Zijn buurvrouw Shirley zat naast hem gehurkt. Angstig keek ze om zich heen.

“Kom noh, sta op. Ik ben bang hier, hoor!”

Ze hielp hem overeind en samen liepen ze naar zijn appartement. Shirley stuurde hem naar de douche, maar pakte eerst de aubergine uit zijn handen. Ze zou het voor hem klaarmaken.

Toen Sven terugkwam in de keuken stond er een lekker bordje eten klaar op tafel. Shirley wenste hem smakelijk eten en ging weg. Hij genoot van het eten, waste daarna af en ging op de bank liggen om tv te kijken.

Hij hoorde een ritmisch gekraak in de verte. Op de tv was er sneeuw. Op de binnenvallende straatverlichting na was het vrij donker in huis. Hij was in slaap gevallen.

Sven wreef zijn ogen uit en wilde opstaan om naar zijn slaapkamer te gaan, toen hij achter zich weer het gekraak hoorde. Hij draaide zich om en zijn mond viel open van verbazing. Daar zat ze. Die vrouw in de bigi koto zat in haar schommelstoel, in zijn woonkamer.

“Mi gudu, heeft de boelansjee gesmaakt?” Ze lachte naar hem.

Het laatste wat Sven zag waren zwarte stompjes waar er tanden moesten zijn.

 

Krokante boulanger

Benodigdheden:

– 1 aubergine, in repen gesneden
– bloem
– 1 blik bier
– chilisaus
– olie om in te bakken

Bereidingswijze:

Maak een beslag van de bloem met bier. De dikte moet je zelf bepalen tijdens het mengen. Hoe dikker het beslag, hoe dikker het krokante jasje om de aubergine. maar als het te dik is, heb je kans dat het niet helemaal gaar wordt. Haal de repen aubergine door het beslag en bak goudbruin. Serveer met een scheutje chilisaus. Eet smakelijk!

“In California heb ik ‘Nursing Science' gestudeerd en in ziekenhuizen gewerkt waar ik ervaring heb opgedaan. Ik werkte meer met mensen met verstandelijke beperkingen. Deze mensen waren geplaatst in grote instituten, hetgeen de overheid veel geld kostte. De Staat wilde hen uit deze instituten halen en plaatsen in woningen. Ik mocht de eerste twee woningen openen voor California Mental. Het waren mini ‘mansions’: van buiten leek het op een heel normaal huis totdat  je naar binnenkwam. Je hoorde dan het geluid van machines zoals in een ziekenhuis. Een paar jaar terug, toen ik met vakantie was in Suriname, besloot ik mijn oom op te zoeken die in een bejaardentehuis verbleef. Er werd goed voor hem gezorgd, maar hij werd te lang alleen gelaten. Daardoor wist men niet als er iets met hem gebeurde. Mijn zus ging hem een dagje opzoeken en trof hem dood aan op bed. Zo ben ik eigenlijk op het idee gekomen om PEC op te richten. Het is net een verpleeghuis, alleen heeft de zuster vier patiënten waar zij op let. Als ik het in Amerika…
zaterdag, 21 januari 2017 19:29

De onderzoeker

Geschreven door
Shiragani Panchoe (20) behaalde in juni 2016 haar bachelor in de Geneeskunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam.   Wat heeft u onderzocht? “Ik heb onderzocht of er mogelijk een kruisreactiviteit bestaat tussen transglutaminase antistoffen. Om deze onderzoeksvraag te beantwoorden heb ik de genetische overeenkomsten, de verdeling van transglutaminase enzymen en de compartimenten waar antistoffen in het menselijk lichaam voorkomen bestudeerd. Transglutaminases vormen een groep van enzymen die betrokken zijn bij erstel van weefsel, maar ook bij verschillende glutengerelateerde ziekten. Gluten is een verzamelnaam voor eiwitten die in granen als tarwe, rogge, haver en gerst voorkomen Mensen met een glutengerelateerde ziekte vormen antistoffen tegen transglutaminase enzymen. Bij coeliakiepatiënten kunnen dunne darmafwijkingen ontstaan, doordat zij een overgevoeligheid voor gluten hebben. Er zijn acht soorten transglutaminases bekend. Van die typen blijkt dat Transglutaminase 2 (TGM2) betrokken is bij coeliakie (met name darmontstekingen), Transglutaminase 3 (TGM3) bij de huidaandoening Dermatitis Herpetiformis en Transglutaminase 6 (TGM6) bij neurologische aandoeningen (neurocoeliakie).” En waarom is dat van belang? “Deze bevindingen zijn mogelijk van belang bij het vaststellen van een glutengerelateerde ziekte bij een patiënt. Ook kunnen de patiënten die een glutengerelateerde ziekte hebben getest worden op verschillende transglutaminase antistoffen met als…
vrijdag, 16 december 2016 10:11

Adelaïde Eleonora (Noor) Telgt-Monkou

Geschreven door
Coronie - Paramaribo22/08/1923 - 20/12/2015 Noor, zoals ze genoemd werd, was sinds 2006 weduwe van Waldi Telgt. Harold, één van haar zonen, legt uit hoe ze in Nederland belandde. “In de vijftiger jaren is Noor, achter Waldi aan, naar Nederland gereisd. Hij zou verder studeren en na zijn studie terugkomen naar Suriname. Zij zaten beiden in het onderwijs, en zij stond vanaf haar achttiende voor de klas.” Noor en Waldi vestigden zich in Rotterdam en waren gelijk betrokken bij de wederopbouw van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Het was een periode waarin betrekkelijk weinig Surinamers in Nederland woonden. Daar werden Willem, Reina, Harold en Martina in hun gezin geboren. Martina is echter heel vroeg overleden. Ze vingen vaker landgenoten op, in het bijzonder verpleegsters, die een nieuw bestaan in Nederland wilden opbouwen. ‘De mensen moesten wegwijs gemaakt worden en in de nieuwe samenleving niet vereenzamen’, vond Noor. Het onderwijzen deed ze in allerlei vormen, haar leven lang, herinnert Harold zich. “Als zij niet voor de klas stond, dan vond kennisoverdracht plaats in de vorm van het opzetten van en richting…Comments ()
vrijdag, 16 december 2016 10:06

Duizend Smaken van Terra

Geschreven door

Negen maanden had hij gereisd en eindelijk was het zover. Hij had veel over deze plek gehoord: Suriname! Er woonden verschillende soorten mensen uit alle hoeken van de wereld. De mensen waren vriendelijk en het eten was er heerlijk en divers. De mensen van waar hij vandaan kwam zeiden dat hij de ‘duizend smaken van Terra’ kon proeven in Suriname. Velen van zijn wereld kwamen naar dit kleine landje om het aardse te ervaren en vooral hun smaakpapillen te verwennen. Nu was het zijn beurt

Hij voelde hoe hij naar buiten werd geduwd door de ‘proppers’ die mensen in en uit de transportcocons duwden. Hij knipperde met zijn ogen. Een fel licht verblindde hem en hij was nat. Was hij wel op de juiste plek aangekomen? Hij probeerde iets vast te pakken, maar zijn armen en handen leken slechts willekeurige bewegingen te maken. Hij voelde iets langwerpigs en hield het vast. Hij hoorde stemmen die dichtbij klonken, maar ook ver weg. “O John, kijk, hij heeft je vinger vastgepakt”, zei een bekende stem. “Evelien, we hebben een mooie zoon. En kijk eens, hij is echt een zoon van zijn vader.” Hij voelde een zachte tik op zijn ‘tolwoh’, en tegelijkertijd klonk er een soort gebolder of gerommel om hem heen. “We noemen hem Arnold”, zei die zwaardere stem die hij vreemd genoeg ook kende.

Arnold? Arnold? Wat was dat voor iets? Zijn naam was L’i. L’iGorhie, geen Arnold. Hij begon te schreeuwen van boosheid en onmacht. Hij probeerde op te staan maar kon nergens heen. Wild sloeg hij met zijn armen en benen, of beter gezegd beentjes. Hij had korte beentjes! Hij begon nog harder te schreeuwen en om zich heen te slaan. “Ik heet L’iGorhie! Ik kom van een andere wereld: de planeet Woowoojo. Ik ben met een moleculaire transportcocon naar Terra gekomen om het kleine landje Suriname te bezoeken. We komen allemaal hierheen, omdat het eten er zo lekker is. Ik wil eten! Ik wil eten!” Hij keek die ‘libiswos’ aan, maar ze zeiden alleen maar vertroetelende woorden alsof hij een of andere pasgeboren Woowoojaan was.

“John, hoor hoe hard hij schreeuwt. Dat is toch een goed teken? Of heeft hij honger? Zal ik hem eten geven?” Evelien pakte de baby vast en schoof het naar de borst om die te voeden. “Kom Arnold, eet.” L’i wilde niet. Hij kreeg een deel van het lichaam van die ‘oemwoh’ in zijn mond en voelde iets warms in zijn mond stromen. Hij spuugde het uit en begon te schreeuwen en te duwen. Evelien raakte in paniek. John stelde haar gerust en zei dat hij de nene zou halen. Ze was een oude Javaanse vrouw met veel rimpels. Mensen zeiden dat ze bloemen at. En gebakken insecten. John hoopte alleen maar dat ze raad wist met Arnold. Hij haastte zich naar het achterbalkon en liep luid de naam van de oude vrouw die verderop woonde, in een bos dat op hun erf aansloot.

Nene Djojo kwam een uur later de kamer binnen. Met grote ogen keek ze naar het wezentje dat John in zijn armen vasthield. “Awoo, Woo, Joh”, mompelde ze liefkozend. “Lieeee, kom bij me.” Nene Djojo nam het kind over van John. Ze begon te praten met Arnold in een vreemde taal. Babytaal? John ging bij Evelien op bed zitten. Samen keken ze toe hoe Nene Djojo het kind kalmeerde. L’i lachte naar de nene. Voor hem was ze J’ubiThanha. Hij wist nog goed dat ze negen maanden geleden naast hem stond op het vertrekplatform. J’ubi had naar hem gezwaaid voor ze haar transportcocon instapte. Ze waren even oud. Ze hadden zelfs ‘poenwoh’ en ‘tolwoh’ verenigd. Maar hier op Terra was hij een speenvarkentje en zij een harde kip!

J’ubi fluisterde zachtjes in de oren van L’i. “We zullen elkaar weer zien op WooWoojo. Dan zijn we weer even oud. Ruimte en tijd werken hier anders dan bij ons. Maar ik zal op je wachten, milobwoh”. Ze draaide zich om naar het koppel. “Geen gewone baby. Gaat veel eten, gekke dingen. Geen baby van hier. Baby van daar.” Ze wees naar boven, draaide zich om liep de deur uit. Toen John haar enkele dagen later ging zoeken, was er geen spoor van haar, noch haar huis te bekennen.

Evelien zat op haar schommelstoel en keek naar Arnold. Hij was nu tien. Die herinnering aan zijn geboorte en de nene stonden in haar geheugen gegrift. Iedere keer was ze wel benieuwd naar zijn culinaire rariteiten. De ene keer wilde hij een ‘pomelet’, een gebakken ei met pom erdoor. Gisteren vroeg hij om grit’bana ijs! Alsof hij haar gedachten kon horen, draaide hij zich om. “Vandaag wil ik bruine bonen met oker eten!” Evelien zuchtte diep. “Tjee, poti mi, da hoe ga ik dat nou maken?"

Bruine bonen met oker
Benodigdheden

  • 1 blik bruine bonen
  • 6 kleine okers en 4 tenen knoflook
  • 1 ui en 2 takjes soepgroenten
  • 1 paprika en 3 stuks laurierblad
  • 1 halve borstfilet, in stukken gesneden
  • Nootmuskaat, gember en een peper
  • Zwarte peper en een eetlepel bouillonpoeder
  • Bruine suiker, 1 eetlepel

Bereiding
Bak de in zout, zwarte peper en nootmuskaat gemarineerde stukjes kipfilet goudbruin. Voeg de knoflook, gember en ui toe. Voeg en klein beetje water toe en roer goed om, zodat de smaken vermengen en weer loskomen. Voeg de helft van de gehakte soepgroente, de laurierblaadjes, alle lontai en de peper toe. Breng op smaak met bouillonpoeder. Laat dit even opkoken en voeg dan de bruine bonen toe. Breng dit lichtjes aan de kook en voeg de helft van de gehakte paprika toe. Breng indien nodig verder op smaak met verse nootmuskaat, bouillonpoeder en suiker. Voeg dan de rest van de soepgroenten en paprika toe, leg de okers bovenop de bruine bonen en laat zachtjes doorkoken. Voor het opscheppen even doorroeren zodat okers goed mengen met bruine bonen. Serveer met rijst en pittige piccalilly. Nyan switi!

vrijdag, 16 december 2016 10:06

Nonsens

Geschreven door
‘Pittig eten is ongezond’ Van pikant eten zou je diarree, een maagzweer of zelfs kanker kunnen krijgen. Nonsens! Goed nieuws voor iedereen die wel van een beetje pit houdt bij het eten, want pittig eten kan mensenlevens verlengen. Een grootschalig Chinees gezondheidsonderzoek hield zeven jaar lang het voedingspatroon van ongeveer 485.000 Aziaten in de gaten. Hieruit blijkt dat bij mensen die één tot twee keer pikant eten per week het overlijdensrisico tien procent minder is, en bij mensen die vijf tot zes keer pittig eten wel 14 procent minder. Hierbij werd rekening gehouden met relevante factoren, zoals medische voorgeschiedenis, leeftijd, opleiding, rookgewoonten en kans op ziektes. De onderzoekers vermeldden in het onderzoek geen expliciete verklaring, maar merkten wel op dat uit eerdere studies is gebleken dat capsaïcine, het hoofdbestanddeel van chilipepers, een antioxiderende en ontstekingsremmende werking heeft. Bron:http://www.hln.be
vrijdag, 16 december 2016 10:05

Slaven Suriname brachten zwarte rijst uit Afrika

Geschreven door
De zeldzame zwarte rijst die Surinaamse Marrons gebruiken voor rituelen is oorspronkelijk afkomstig uit Ivoorkust in West-Afrika. Dit blijkt uit een genetische analyse van de rijst door een internationaal onderzoeksteam. Onder andere hoogleraar Tinde van Andel, verbonden aan de Universiteit Wageningen, nam deel aan het onderzoek. Waarschijnlijk is de rijst in de zeventiende of achttiende eeuw meegekomen met slavenschepen, en was het de eerste rijst die werd geplant op het nieuwe, door Europa ontdekte continent. Het DNA van de rijstplanten lijkt namelijk sprekend op een Afrikaanse rijstsoort uit het westen van Ivoorkust. Bevrijde slaven namen de zwarte rijst mee naar het binnenland, waar het tot op de dag van vandaag geteeld wordt door Marrons. De rijst wordt door de Marrons geofferd aan de voorouders als er iemand is overleden, en over nieuwe akkers gestrooid om de kans op een goede oogst te vergroten. Bron: http://www.volkskrant.nl
vrijdag, 16 december 2016 10:04

Minuscule ‘vis’ als medicijnenvervoer in lichaam

Geschreven door
Technologen hebben een minuscule nano‘vis’ ontwikkeld die door bloedvaten kan zwemmen om medicijnen naar specifieke plekken in het lichaam te brengen. De ‘vis’ beweegt zich op dezelfde manier als een echte vis, maar is wel veel kleiner; ongeveer honderd keer zo klein als een zandkorrel. Hij is gemaakt van twee gouden en twee nikkelen segmenten die door zilveren scharnieren bijeengehouden worden. De gouden componenten dienen als kop en staartvin, en de nikkelen daartussen als lichaam. Elk segment is ongeveer 800 nanometer groot; minder dan een duizendste van een millimeter. De microscopisch kleine ‘vis’ beweegt door middel van een magnetisch veld, waardoor de nikkelen deeltjes heen en weer bewegen. Hierdoor ontstaat de golvende beweging van een vis. Snelheid en richting kunnen worden beïnvloed door de sterkte en oriëntatie van het magnetische veld te veranderen. Bron: http://www.newscientist.com
vrijdag, 16 december 2016 10:00

De onderzoeker

Geschreven door
Astrid Boedhoe (40) behaalde op 31 augustus 2016 de graad van Bachelor of Laws (LLB) aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname. Wat heeft u onderzocht? “Ik heb onderzoek gedaan naar de mogelijke obstakels in het grondenrechtenvraagstuk. Hoewel er verschillende oplossingsmodellen zijn aangedragen door zowel nationale als internationale deskundigen, en tal van initiatieven zijn genomen door de staat alsook de Inheemsen en de Marrons, heeft dit alles tot op heden niet geleid tot een daadwerkelijke oplossing.” En waarom is dat van belang? “De maatschappelijke relevantie van dit onderzoek is onder andere gelegen in de noodzaak om historisch onrecht recht te zetten, gehoor te geven aan de roep om rechtvaardigheid, en het wegwerken van de rechtsonzekerheid van de Inheemsen en de Marrons. En dat het recht uiteindelijk ook voor deze groep landgenoten mag zegevieren in onze democratische rechtsstaat. Mijn thesis beoogt aanwijzingen te bieden ter juridische erkenning van de grondenrechten van de Inheemsen en de Marrons." Wat waren de aanbevelingen? “De belangrijkste aanbeveling is gericht aan het staatshoofd, aangezien het gaat om de schending van mensenrechten door de staat. Verwacht…
vrijdag, 16 december 2016 09:44

Nierstenen sneller los door rit achtbaan

Geschreven door
Of je een dagje naar Disney World vergoed krijgt van je zorgverzekeraar is no maar de vraag, maar een ritje in de achtbaan zou je wel kunnen verlossen van pijnlijke nierstenen.Uroloog en osteopaat David Wartinger van Michigan State University onderzocht dit met een doorzichtige 3D-geprinte namaaknier met nierstenen erin. Deze nam hij mee in een achtbaan in Disney World Florida en liet hem twintig rondjes meerijden. En wat bleek: de steentjes waren, direct na de rit, aangekomen bij het begin van de urineleider. Het is vooral effectief als je in het achterste karretje gaat zitten.Maar lieft 64 procent van de steentjes kwam daarbij los. Flink bewegen, springen en stuiteren is al lange tijd een advies bij nierstenen, en een ritje achtbaan kan nu daaraan toegevoegd worden, Bron: http://www.sciencemag.org 
vrijdag, 16 december 2016 08:39

Mijn tante, mijn seksdocente

Geschreven door
“Ik kom uit een gezin van vier kinderen, waarvan ik de op een na jongste ben. In mijn kinderjaren was het leuk met de tantes en ooms om ons heen. Wij mochten als neefjes en nichtjes zelfs onze vakantie bij sommigen van hen doorbrengen. Evelien, een tante van moederskant, had een man die in het binnenland werkte. Die ene bewuste keer zou oom voor drie maanden wegblijven. Mijn tante wilde niet alleen zijn in het huis, en belde mijn moeder om te vragen of ik samen met mijn broertje bij haar mocht blijven gedurende de afwezigheid van mijn oom. Mijn broertje sloeg het aanbod af, maar ik wilde uit huis en was daarom heel blij dat ik mocht gaan. Ik was 12 jaar toen ik ontknaapt werd door tante Evelien, die op dat moment 33 jaar oud was. Dit heeft zich zo’n 41 jaar geleden afgespeeld. Tante Evelien kwam mij ophalen en bracht mij met alles wat ik nodig zou hebben naar haar huis. Na een week thuis bij haar logeren, maakte ze op een van de avonden duidelijk dat…Comments ()
Pagina 1 van 19