Back U bevindt zich hier: Home Home Parbode info Lust en leven Parbode
Parbode

Parbode

donderdag, 15 januari 2015 00:00

Nederlandse tongen

Vraag een doorsnee Surinamer om een Nederlander na te doen die ‘blijf bij mij’ zegt, en negen van de tien keer krijg je een soort ‘blaaif bai maai’ terug als karikatuur van die Hollanders met hun vreemde tongval. Die ‘aai-klanken’ waar eerst een ei of ij klonk, heten in wetenschappelijke kringen ‘verwijde’ of ‘verlaagde diftongen’ (een diftong is een tweeklank). Het wordt zo genoemd omdat de mond wijder open wordt gedaan dan bij de oorspronkelijke uitspraak. En dat gebeurt in Nederland inderdaad steeds vaker.

Die trend, waarmee het ‘Algemeen Beschaafd Nederlands’ het zogenaamde ‘Poldernederlands’ is geworden, ontstond in de jaren zeventig van de vorige eeuw onder Nederlandse vrouwen. Toen zij zich gingen emanciperen, gingen zij ook het Nederlands losser uitspreken. Volgens taalkundige Jaap Stroop maken tegenwoordig vooral hoogopgeleide Nederlandse
vrouwen zich er schuldig aan. Gepromoveerde vrouwen zelfs ‘zonder uitzondering’.

Onder Surinamers schijnen de verlaagde diftongen niet voor te komen. Volgens professor Stroop komt dat eenvoudigweg omdat maar weinig hoogopgeleide Nederlandse dames zich in Suriname vestigen. “Daar is weinig werk voor ze.”

Bronnen: Universiteit van Amsterdam, Kennislink, De Groene Amsterdammer

maandag, 15 december 2014 00:00

Nonsens

‘De oudste grotschilderingen ter wereld zijn aangetroffen in Europa’ Niet meer. Grottekeningen in het Indonesische Leang Leang blijken op zijn minst even oud, meldde het gezaghebbende tijdschrift Nature afgelopen oktober. In de Indonesische grotten zijn vooral tekeningen van handen te zien en er is een afbeelding van een babiroessa, een hertzwijn. Enkele van deze tekeningen zijn nu gedateerd met behulp van het kalksteen dat over de tekeningen heen is ontstaan. Het kalk bevat uranium, en dat is zeer nauwkeurig te dateren. Zo ontdekten de onderzoekers dat de schilderingen ongeveer 40.000 jaar oud zijn – net iets ouder dan die in Europa. Mogelijk is de tekening van het hertzwijn zelfs de oudste rotstekening ter wereld.

Voor veel Indonesiërs hét bewijs dat de menselijke beschaving daar begon, voor de wetenschap in elk geval het bewijs dat de menselijke schilderkunst niet, zoals lang gedacht, in Europa ontstond en van daaruit de wereld over ging. De onderzoekers denken nu dat de verschillende kunstuitingen tegelijkertijd ontstonden. Een Britse wetenschapper vermoedt echter dat de moderne mens de schilderkunst al meenam toen ze zich vanuit Afrika erspreidde.

maandag, 15 december 2014 00:00

Bezorgde aapjes

Uit onderzoek onder doodshoofdaapjes (monkimonki) in Suriname, blijkt dat een aantal factoren van invloed zijn op hun perceptie van het risico dat ze lopen om door roofdieren te worden aangevallen. De diertjes, die drie jaar lang werden gevolgd in hun natuurlijke omgeving, berekenden het potentiële risico voortdurend en stelden de dreiging vast op basis van persoonlijk vergaarde informatie en informatie van de groepsleden. De intensiteit van de reacties op de dreiging hing onder meer af van het soort roofdier; vooral roofvogels werden gevreesd. Maar ook het gedrag van de iets waakzamere kapucijnapen was van grote invloed op een (vlucht)reactie. Daarnaast bleek dat de doodshoofdaapjes de onmiddellijke dreiging van roofdieren overschatten wanneer ze niet over volledige informatie over het potentiële roofdier beschikken. Andere factoren bleken van minder belang.

Bron: American Journal of Primatology

maandag, 15 december 2014 00:00

Kerstborrel

Het werd altijd al verondersteld dat alcoholconsumptie gerelateerd werd aan specifieke gebeurtenissen of evenementen. Daarvoor was echter nooit direct bewijs. Een recent onderzoek onder Amerikaanse stadsbewoners bevestigt het vermoeden echter. Het alcoholgebruik onder personen die minimaal een keer per maand alcohol nuttigen, piekt op de vrijdag en zaterdag. Maar die piek was nog niets in vergelijking met het bacchanaal op kerst- en oudejaarsavond. Hieruit concluderen de onderzoekers dat alcoholconsumptie gebeurtenisspecifiek is. Dat zal in Suriname niet anders zijn.

Bron: Journal of Studies on Alcohol and Drugs

maandag, 15 december 2014 00:00

De onderzoeker

Deborrah Feurich (50), docente Biologie aan het IOL, behaalde afgelopen augustus haar science master Biology Education aan het Institute for Graduate Studies and Research.

Wat heeft u onderzocht?
“Hoe capabel biologieleraren in opleiding aan het IOL zich voelen in het verzorgen van biologielessen. Het ging daarbij zowel om de studenten die net met de opleiding begonnen zijn als studenten in een latere fase, die al lesgeven op een basisschool. Daarbij keek ik naar verschillende aspecten; vakinhoudelijke en pedagogische vaardigheden, maar vooral naar de didactische competenties.”

Waarom wilde u daar meer over weten?
“Toen ik zelf op de middelbare school zat, kreeg ik het opeens moeilijk. Tot die tijd was alles vlot verlopen, maar opeens leek het alsof ik de hele dag leerde en het gewoon toch niet lukte. Heel frustrerend. Ik dacht dus dat ik een middelmatige leerling was, totdat ik op het IOL opeens weer heel hoge cijfers haalde en vlot afstudeerde. Toen begreep ik dat er iets anders aan de hand was. En toen ik zelf eenmaal docent was, bemerkte ik dat ook bij mijn studenten. Ik zocht manieren om ze te helpen, en zo is mijn interesse voor het didactische gedeelte van lesgeven ontstaan.”

En waarom is dat van belang?
“We schatten de instroom nu verkeerd in, vind ik; we verwachten bepaalde vaardigheden van de studenten die ze helemaal niet beheersen. Dat is niet eerlijk tegenover de leerlingen. En dan lopen ze vast tijdens een vervolgstudie en haken af. Terwijl dat niet nodig is.”

Hoe heeft u het onderzoek uitgevoerd?
“Als onderzoeksgroep heb ik alle studenten Biologie op het IOL gebruikt. Allereerst heb ik gewerkt met twee vragenlijsten, en daarnaast heb ik groepsinterviews gehouden.”

Wat was de uitkomst van het onderzoek?
“Al met al voelden veel studenten zich tijdens de opleiding nog niet ready om voor de klas te staan. Maar hun gevoel van bekwaamheid fluctueerde een beetje, en ze schreven een toename in dat gevoel vooral toe aan de vakken Beroepsvorming en Vakdidactiek. Ook bleek dat ze vooral aan het begin van de opleiding behoefte hadden aan studievaardigheden. Je zag overigens wel een significant verschil bij de studenten die al voor de klas stonden. Zij hadden meer behoefte aan praktisch lesmateriaal. Ik denk daarom dat er meer samenhang moet komen tussen het praktische en het theoretische gedeelte. Je hebt die theorie nou eenmaal nodig, dus er zou meer aandacht moeten zijn voor studievaardigheden.”

maandag, 15 december 2014 00:00

Koffie drinken genetisch bepaald

Koffie was een van de eerste gewassen die in de kolonie Suriname werd geteeld, en ook nu wordt op Plantage Katwijk koffie verbouwd. Maar Surinamers zijn over het algemeen niet écht koffieleuten, zoals de Nederlanders bijvoorbeeld. Sinds kort blijkt dat verschillen in ‘koffiebehoefte’ niet alleen cultureel bepaald zijn. Uit een onderzoek dat werd uitgevoerd onder 120.000 Europeanen en Afro-Amerikanen, bleek dat de genetische samenstelling van mensen samenhangt met de behoefte aan koffie. Er werden namelijk acht genen gevonden die alleen voorkomen bij regelmatige koffiedrinkers.

Dat het risico op suikerziekte lager is bij deze groep was al bekend, maar dat blijkt nu samen te hangen met de genen van de koffieliefhebbers, en niet met de koffie zelf. Ook bleken enkele genen van de koffiedrinkers in contact te staan met een specifiek deel van de hersenen dat het ‘beloningssysteem’ reguleert. Ze zijn dus gevoeliger voor het effect van de cafeïne. Mensen die regelmatig koffiedrinken hebben ook meer vetweefsel, een grotere neiging om te gaan roken en een lagere bloeddruk.

Bronnen: Kennislink, Molecular Psychiatry

zaterdag, 21 februari 2015 14:33

Nina Jurna was even in Paramaribo

“Ik vind het heerlijk af en toe in Suriname te zijn. Heb bij een vriendin nog een eigen kamer, waar ook mijn kleren hangen, dus ik hoef eigenlijk niets mee te nemen uit Rio. Ik ben hier om een paar artikelen voor Het Parool te schrijven en om mijn Surinaamse rijbewijs te verlengen. Blijkt dat pas mogelijk als het echt verlopen is, maar dat is in november en dan ben ik er niet. Het kostte me een halve dag, een boel gelazer om niets. Ik hoop tijdens de verkiezingen weer in Suriname te zijn, voor de krant en de Nederlandse televisie.”

Wat doe je nu in Rio?
“Ik ben geen correspondent voor RTL Nieuws meer. Het was niet te combineren met het moederschap. Ik had wel een dienst in huis wonen, maar was toch teveel weg. Ik telde het eens op en toen bleek ik van zestig dagen er maar een paar thuis te zijn geweest. En ze stellen hoge eisen aan een correspondent, je moet overal bovenop zitten. Ik schrijf nu meer achtergrondartikelen en doe EenVandaag voor televisie, daar zit minder druk op. Verder ben ik bezig met mijn nieuwe boek over Suriname, dat is volgende maand af. Het komt pas in het voorjaar uit, dat wil mijn uitgever in verband met de verkiezingen.”

Hoe lang blijf je nog daar?
“In ieder geval tot de Olympische Spelen. Dat was ook afgesproken en dan is er veel werk voor me. Ik heb een filmcamera gekocht en maak docu’s voor het Olympisch Comité, want er gebeurt nu al veel, bijvoorbeeld de voorbereidingen rond het zeilen. Ze betalen goed, dat heb ik wel nodig.”

Wie past deze week op je kinderen?
“Hun vader Dave (Edhard, Surinaams filmer) is naar Rio gekomen, hij past op onze kinderen. Ze hebben sowieso veel contact met elkaar. Het gaat goed met ze, ze zijn nu elf en acht jaar. Alleen is de laatste jaren alles zo duur geworden in Brazilië, vooral het onderwijs. Ik had ze een tijdje op een openbare school, dat kost niks: gratis schoolvervoer, gratis uniform en ze kregen zelfs eten. Maar het niveau is laag, ik zag ze achteruit gaan en heb ze er na een paar maanden afgehaald. Nu zitten ze op een privéschool, maar dat kost veel geld.”

Ben je nog niet met zijn vieren?
“Nee, we zijn een goed team zo, met ons drieën. Ik heb een lat-relatie, want hij woont niet in Brazilië en ik zie hem nauwelijks. Meer ga ik niet aan Parbode vertellen. Ik ben in feite alleenstaand, maar vind dat ook prettig.”

En na Rio?
“Moeilijk, ik zou wel willen blijven, maar zit met de scholen van de kinderen. Brazilië is een enorme klassenmaatschappij. Ze zijn een beetje wakker geschud door de heftige straatrellen bij het WK, maar veranderingen gaan lang duren. Alleen voor de rijken is er goed onderwijs en dat betalen ze met gemak. Ik ga misschien terug naar Nederland voor een paar jaar. Daar zijn goede scholen, mijn dochter is creatief, is een type voor het Montessori-onderwijs. We waren afgelopen zomer bij mijn vader in Overijssel, daar zouden ze wel willen wonen. Ik moet er zelf niet aan denken, zit liever in Amsterdam, maar voor mijn kinderen zou het goed zijn. Ik heb in Nederland Havo gedaan en toen de School voor Journalistiek, dat was een goede basis. Ik ben twee keer vanuit het niets begonnen, eerst in Suriname, toen in Rio. Dat kon alleen omdat ik een goede basis had, dat wil ik voor mijn kinderen ook.”

Nooit meer in Suriname wonen?
“Moeilijk te zeggen. Ik ga de komende twee jaar alles goed overwegen. Het hangt van veel dingen af. Weet je trouwens dat Suriname veel bekender is geworden in Brazilië? Bij het bezoek van de paus stond Bouterse prominent naast Dilma Rousseff, de president van Brazilië. Dat is urenlang op televisie uitgezonden, met steeds zijn naam en land erbij genoemd. Verder Clarence Seedorf natuurlijk, speelde kort geleden nog op hoog niveau in Rio. Dat hij Surinamer is, weet iedereen.”

 

Comments ()
donderdag, 19 februari 2015 22:17

Nonsens

‘De zon is een goudgele vuurbal’

De zon lijkt inderdaad goudgeel en wordt altijd zo afgebeeld. Ook haar vele bijnamen suggereren dat: ‘de koperen ploert’, ‘de gele dwerg’... Maar niets is minder waar. De zon is een saaie, hete witte ster. Wanneer er vanuit de ruimte een foto van de zon wordt gemaakt, is dat goed te zien. Vanaf de aarde gezien lijkt de zon echter geel. Dat komt door de breking van het licht in de dampkring. De dampkring filtert en verspreidt het blauwe uit het zonlicht waardoor alleen de gele tint van het licht overblijft. Het blauw dat verspreid wordt, maakt dat we de hemel zien als blauw. Maar wanneer de zon heel laag aan de hemel staat, ’s ochtends vroeg en in de avondschemering, moeten de lichtstralen een langere afstand afleggen en zien we vaak ook roze en rode tinten.

donderdag, 19 februari 2015 21:56

The Mummy Returns

De meeste mummies die zich in museumcollecties bevinden, zijn nooit wetenschappelijk onderzocht, of in ieder geval niet recent. Terwijl de technologische ontwikkelingen veel nieuwe mogelijkheden bieden om de mummies te analyseren en heronderzoek vaak nieuwe en nauwkeuriger informatie oplevert. Zo bleek onlangs dat een vijfhonderd jaar oude mummie, waarvan altijd werd gedacht dat deze uit Europa kwam, Zuid-Amerikaans was en waarschijnlijk ritueel was geofferd. Het gevaar bij her-analyse is wel dat tijdens de eerste oppervlakkige onderzoekingen van decennia of zelfs eeuwen geleden, mogelijk aanpassingen zijn gedaan waar inmiddels niemand meer van afweet en die de huidige resultaten beïnvloeden. Bovendien zijn er nu ethische richtlijnen voor onderzoek op menselijke resten, en die gelden dus ook voor onderzoek op mummies. Onderzoekers wijzen musea daarom nu op deze kwesties die van belang zijn bij het onderzoek.

Bron: Papers on Anthropology, Historia

donderdag, 19 februari 2015 21:48

Anti-drugsprogramma succesvol

Na een evaluatie blijkt dat het educatieve pilotprogramma ‘Studeren zonder Drugs’, dat werd uitgevoerd op scholen in Paramaribo, een positief effect had. Zo bleken de leerlingen na afloop meer kennis over drugs te hebben en was de algemene houding tegenover drugs negatiever geworden. Het project werd uitgevoerd onder zestig leerlingen, en werd ook geëvalueerd met de leerkrachten. Hierbij werden geen verschillen opgemerkt wat betreft sekse of klasse van de leerlingen op de effecten of de beoordeling van het programma. De onderzoekers concluderen hieruit voorzichtig dat het drugspreventieprogramma positieve resultaten kan opleveren op scholen.

Bron: BMC Public Health

Pagina 1 van 62